Ustawa frankowa wchodzi w życie - co oznacza dla kredytobiorców

Ustawa frankowa podpisana. Co zmienia się dla kredytobiorców?

17 lipca 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę o szczególnych rozwiązaniach dotyczących postępowań sądowych związanych z kredytami denominowanymi i indeksowanymi do franka szwajcarskiego. Nowe przepisy mają usprawnić prowadzenie spraw frankowych oraz zapewnić kredytobiorcom większą ochronę na czas procesu.

Najważniejszą zmianą jest automatyczne wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu po doręczeniu bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta. Dotychczas uzyskanie takiego efektu wymagało złożenia wniosku o zabezpieczenie i oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu.

Nowe regulacje obejmą również zdecydowaną większość spraw, które w chwili wejścia ustawy w życie będą już toczyć się przed sądami.

Warto jednak pamiętać, że ustawa nie powoduje automatycznego unieważnienia umowy kredytowej ani nie przesądza o wygranej kredytobiorcy. To Sąd dalej będzie oceniał ważność umowy oraz rozstrzygał o wzajemnych roszczeniach stron. Ustawa ma przede wszystkim charakter proceduralny – zmienia sposób prowadzenia postępowań i wzmacnia ochronę konsumentów w trakcie procesu.

Nowe przepisy dotyczą wyłącznie umów kredytów oraz pożyczek hipotecznych powiązanych z frankiem szwajcarskim. Nie znajdą zastosowania do kredytów związanych z euro, dolarem amerykańskim, jenem ani innymi walutami.

Automatyczne wstrzymanie spłaty rat

Najistotniejszym rozwiązaniem wprowadzonym przez ustawę jest automatyczne zawieszenie obowiązku spłacania rat kredytu.

Od chwili doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez konsumenta obowiązek wykonywania świadczeń wynikających z umowy zostaje wstrzymany z mocy prawa aż do prawomocnego zakończenia postępowania.

Analogiczna zasada będzie obowiązywała również wtedy, gdy to bank jako pierwszy wystąpi z pozwem, a konsument odpowie pozwem wzajemnym.

W praktyce oznacza to, że kredytobiorca:

• nie będzie musiał występować do sądu o udzielenie zabezpieczenia,
• nie narazi się na zarzut niewykonywania umowy,
• nie będzie ryzykował wypowiedzenia umowy wyłącznie z powodu zaprzestania spłaty rat,
• nie powinien obawiać się przekazania negatywnych informacji do BIK ani do biur informacji gospodarczej z powodu płatności objętych ustawowym wstrzymaniem.

Kluczowe znaczenie ma jednak moment doręczenia pozwu bankowi. Samo wniesienie pozwu do sądu nie wywołuje jeszcze skutku w postaci zawieszenia obowiązku spłaty rat.

Co z postępowaniami, które już trwają?

Nowe przepisy będą miały zastosowanie również do spraw wszczętych przed wejściem ustawy w życie, o ile nie zakończyły się jeszcze prawomocnym wyrokiem.

Jeżeli bank otrzymał już pozew konsumenta przed wejściem ustawy w życie, obowiązek spłaty rat zostanie zawieszony automatycznie z dniem wejścia nowych przepisów w życie. Kredytobiorca nie będzie musiał podejmować żadnych dodatkowych czynności ani składać kolejnych wniosków.

Jeżeli natomiast pozew został już złożony w sądzie, ale nie został jeszcze doręczony bankowi, zawieszenie obowiązku spłaty nastąpi dopiero z chwilą jego doręczenia.

Rozwiązanie to obejmie również sprawy znajdujące się na etapie postępowania apelacyjnego, pod warunkiem że postępowanie nie zakończyło się jeszcze prawomocnym wyrokiem. Wstrzymanie obowiązuje bowiem wyłącznie do momentu prawomocnego zakończenia sprawy.

Czy nadal będzie potrzebny wniosek o zabezpieczenie?

Po wejściu ustawy w życie składanie wniosków o zabezpieczenie polegające na zawieszeniu obowiązku spłaty rat co do zasady stanie się zbędne.

Nowe wnioski tego rodzaju będą pozostawiane w aktach bez dalszego rozpoznawania, natomiast postępowania dotyczące wcześniej złożonych wniosków – w tym również postępowania zażaleniowe – zostaną umorzone z mocy prawa.

Oznacza to, że ustawodawca zastępuje dotychczasowe zabezpieczenie udzielane przez sąd automatycznym mechanizmem wynikającym bezpośrednio z przepisów ustawy.

Usprawnienie postępowań frankowych

Ustawa wprowadza również szereg rozwiązań mających skrócić czas rozpoznawania spraw.

Sąd pierwszej instancji będzie mógł wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym nawet wtedy, gdy strona wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W takiej sytuacji sąd będzie zobowiązany poinformować strony o powodach skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym oraz wyznaczyć termin na złożenie dodatkowych pism procesowych.

Przepisy przewidują także możliwość zdalnego przesłuchania świadków, nawet pomimo sprzeciwu strony, a także możliwość odebrania od konsumenta odpowiedzi na pytania sądu w formie pisemnej. Jeżeli okaże się to konieczne, sąd nadal będzie mógł wezwać stronę na rozprawę.

W typowych sprawach uproszczone zostaną również uzasadnienia wyroków, które będą mogły ograniczać się do przedstawienia stanowisk stron oraz wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Zmiany te zwiększają znaczenie dobrze przygotowanych pism procesowych, ponieważ to właśnie one będą w jeszcze większym stopniu stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Zmiany w postępowaniu apelacyjnym

Nowe przepisy obejmują również postępowanie przed sądem drugiej instancji.

Co do zasady sprawy frankowe będą rozpoznawane przez jednego sędziego. Wyjątek dotyczyć będzie spraw szczególnie skomplikowanych lub mających istotne znaczenie dla praktyki orzeczniczej – wówczas możliwe będzie skierowanie ich do składu trzech sędziów.

Podobnie jak przed sądem pierwszej instancji, apelacja będzie mogła zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a przepisy dopuszczą zdalne przesłuchanie świadków oraz składanie przez strony pisemnych odpowiedzi na pytania sądu.

Powództwo wzajemne banku

Ustawa przewiduje również możliwość wniesienia przez bank powództwa wzajemnego aż do zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji, a jeżeli sprawa będzie rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym – do chwili wydania wyroku.

Dzięki temu roszczenie banku o zwrot kapitału będzie mogło zostać rozpoznane w tym samym postępowaniu, w którym kredytobiorca dochodzi ustalenia nieważności umowy oraz zwrotu spełnionych świadczeń.

Jeżeli jednak wspólne rozpoznanie obu roszczeń mogłoby nadmiernie wydłużyć postępowanie, sąd zachowa możliwość wyłączenia powództwa wzajemnego do odrębnego rozpoznania.

Jakich spraw ustawa nie obejmuje?

Nowe przepisy nie znajdą zastosowania m.in. do:

• kredytów powiązanych z innymi walutami niż frank szwajcarski,
• postępowań grupowych,
• spraw prowadzonych w postępowaniu upadłościowym lub restrukturyzacyjnym,
• powództw o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,
• spraw dotyczących uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Ochrona przewidziana ustawą obejmie natomiast nie tylko samych kredytobiorców, ale również ich spadkobierców, osoby, które przystąpiły do długu, poręczycieli oraz osoby ponoszące odpowiedzialność rzeczową za spłatę zobowiązania.