Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 8/26 – co oznacza dla kredytobiorców
W dniu 24 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy (Izba Cywilna) podjął uchwałę w sprawie o sygnaturze III CZP 8/26, dotyczącą jednego z istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie sądów krajowych.
Uchwała dotyczy konsekwencji stosowania przez banki waloryzacji w oparciu o kursy określane jako suma średniego kursu NBP oraz marży banku.
Choć sprawa nie dotyczy wszystkich kredytów indeksowanych lub denominowanych, jej znaczenie może być istotne dla wielu kredytobiorców.
Czego dotyczyło zagadnienie prawne?
Przed Sądem Najwyższym pojawiło się pytanie dotyczące konstrukcji klauzul przeliczeniowych stosowanych w niektórych umowach kredytowych.
Ocenie Sądu Najwyższego poddano mechanizm, w którym:
- podstawą był średni kurs NBP,
- który następnie był korygowany o marżę banku (kupna lub sprzedaży).
Wątpliwości dotyczyły tego, czy taki mechanizm można „rozbić” na elementy i oceniać tylko część dotyczącą marży jako niedozwoloną, pozostawiając pozostałą część klauzuli w mocy.
Kluczowe pytania do Sądu Najwyższego
Sąd Najwyższy rozstrzygał w szczególności, czy:
- klauzula przeliczeniowa stanowi jedną nierozerwalną całość,
- czy możliwe jest jej częściowe „utrzymanie” po usunięciu elementu dotyczącego marży banku,
- oraz czy po eliminacji nieuczciwego postanowienia umowa może nadal funkcjonować w oparciu o średni kurs NBP.
Pytania te miały znaczenie praktyczne, ponieważ w przeszłości w orzecznictwie pojawiały się różne podejścia do tego typu zapisów.
Dlaczego to zagadnienie było sporne?
W sprawach frankowych od lat istnieje problem tzw. „redukcji utrzymującej skuteczność umowy”.
Część sądów próbowała utrzymywać umowy w mocy poprzez eliminację wyłącznie wadliwych fragmentów (np. marży banku), pozostawiając resztę mechanizmu przeliczeniowego.
Inne orzeczenia wskazywały natomiast, że:
- mechanizm przeliczeniowy powinien być oceniany jako całość,
- a jego częściowa „naprawa” prowadzi do niedopuszczalnej ingerencji w treść umowy.
Uchwała SN miała na celu ujednolicenie tego podejścia.
Znaczenie uchwały dla kredytów frankowych
Uchwała III CZP 8/26 nie wprowadza automatycznych rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach, jednak wskazuje kierunek interpretacyjny dla sądów.
W praktyce może to oznaczać, że:
- trudniejsze może być „ratowanie” umów poprzez usunięcie jedynie marży banku,
- większe znaczenie może mieć ocena całego mechanizmu przeliczeniowego,
- a w konsekwencji – w niektórych sprawach – może to wzmacniać argumentację dotyczącą nieważności umowy kredytowej w całości.
Każda sprawa nadal wymaga jednak indywidualnej analizy.
Kogo może dotyczyć to zagadnienie?
W szczególności mowa o umowach, w których występował mechanizm waloryzacji oparty o kursy wymiany waluty ustalane przez bank:
- w oparciu o średni kurs NBP,
- powiększany lub pomniejszany o marżę banku.
Takie rozwiązania pojawiały się m.in. w części umów dawnego GE Money Bank (obecnie Bank BPH), choć każda umowa powinna być analizowana indywidualnie.
Co to oznacza dla kredytobiorców?
Uchwała nie przesądza automatycznie o wyniku żadnej konkretnej sprawy.
Może jednak mieć znaczenie dla:
- oceny ważności mechanizmu indeksacji lub denominacji,
- argumentacji procesowej w sprawach frankowych,
- sankcjonowania abuzywności klauzul waloryzacyjnych znajdujących się w umowie.
Dla kredytobiorców oznacza to niewątpliwie zasadność zweryfikowania treści łączących ich z bankiem umowy – szczególnie w zakresie sposobu ustalania kursu CHF.
Podsumowanie
Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 8/26 dotyczy istotnego zagadnienia prawnego związanego z konstrukcją klauzul przeliczeniowych w kredytach frankowych.
Choć nie rozstrzyga ona wszystkich problemów frankowych, może wpływać na sposób oceny umów, w których kurs waluty był ustalany w oparciu o średni kurs NBP oraz marżę banku.
📩 Jeżeli posiadasz kredyt frankowy i chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera podobne mechanizmy - skontaktuj się ze mną.